międzynarodowy konkurs wzorniczy
dla młodych projektantów
na Łódź Design Festival!

wywiady z finalistami

Róża Rutkowska

zwyciężczyni nagrody specjalnej Interprint 2018

ROZA WWW WYWIAD

Wywiad z Różą Rutkowską autorką projektu „SCOBY” nagrodzonego nagrodą specjalną INTERPRINT podczas konkursu make me! 2018

Co zainspirowało Cię do stworzenia projektu „SCOBY” nagrodzonego nagrodą INTERPRINT w konkursie make me! 2018?
"Jeśli warzywa są masowo produkowane, a farmy wyglądają jak fabryki, to co jeśli rzeczy też będą rosnąć?" Od tego pytania zaczęło się badanie wielu materiałów, które rosną czy pochodzą z odpadów organicznych. Doświadczalna praca z materiałami uświadomiła mi nierozpoznane możliwości SCOBY, materiału tkanego przez mikroorganizmy w czasie fermentacji cukrów z odpadów. Dodatkowo nie chciałam już pracować z tworzywami ropopochodnymi, bardzo rozpowszechnionymi w produkcji przemysłowej. Zdecydowałam, że chcę projektować rzeczy, które będą zdrowe nie tylko w użyciu, ale także w produkcji. Zaczęłam pracować z materiałami, które mogę bezpiecznie dotknąć, powąchać czy nie czuć się chora podczas procesu prototypowania. Taki jest SCOBY - szybko odnawialny, tani, i domowo kompostowalny surowiec. Takiego rozwiązania potrzebujemy w produkcji opakowań, które stanowią większość produkcji plastiku.

Jak wygląda praca nad projektem „SCOBY” teraz?
Główną zaletą SCOBY jest możliwość uprawy lokalnie, podobnie do upraw hydroponicznych, dlatego moim celem jest udostępnienie SCOBY małym, jak i dużym przedsiębiorcom. Pomysłodawcy i przedsiębiorstwa opracowujące alternatywy dla plastiku nie powinny ze sobą konkurować, a współpracować, dlatego jestem w trakcie zakładania otwartego studia Make GrowLab, którego celem jest łączenie dizajnu z nauką i przedsiębiorcami. SCOBY nie jest już tylko projektem eksperymentalnym “dla przyszłości”. Dzięki dopracowaniu metod produkcji ulepszyliśmy trwałość i wygląd opakowań, co pozwoli nam już wkrótce licencjonować metodę upraw. W Make GrowLab nie chcemy produkować masowo opakowań, ale pomagać firmom wprowadzić rosnące opakowanie dedykowane ich produktowi. W międzyczasie SCOBY jest już dostępne w postaci zestawu próbek.

Jakie są plany dotyczące „SCOBY” na przyszłość?
Myślę, że w przyszłości branża opakowań otworzy się na różnorodne rozwiązania. Podejrzewam, że nie znajdziemy jednego materiału zastępującego cały plastik. Opakowania przyszłości będą wytwarzane z wielu surowców, takich jak algi, materiały odpadowe a pośród nich SCOBY.

Jak projekt „SCOBY” postrzegany jest na świecie?
Projekt przyciągnął szeroką uwagę na całym świecie nawet poza branżą projektową - od wiadomości rolniczych przez newsy informacyjne, po magazyny internetowe jak Mashable. Zainteresowanie ludzi z różnych dziedzin pokazało mi, że wartość w projektowaniu to nie tylko ukończone projekty, ale także “rozsiewanie” inspiracji. Najbardziej cieszy mnie, że projekty, które pokazują alternatywy dla obecnej produkcji, zwracają uwagę. Teraz naprawdę zaczynam dostrzegać zanieczyszczenie środowiska, którego jesteśmy źródłem. Codziennie zalewają nas wiadomości o powiększającej się “wyspie śmieci” na Pacyfiku, a w czasie wakacji doświadczamy, że plaże nie wyglądają już tak jak z pocztówki. Zmiana procesów produkcji i dystrybucji jest konieczna.

Jak odbierasz udział w konkursie make me! organizowanym przez Łódź Design Festival?
Udział w konkursie był dla mnie pewnym zwrotem akcji, pewnym “kopem motywacyjnym”. Nagle projekt, który “rósł” w małym pokoju, ujrzał światło dzienne i to we wspaniałym towarzystwie. Obserwując zmiany w konkursie make me!, jestem szczególnie szczęśliwa, ze mogłam być częścią XX edycji, która była bardzo różnorodna i wyraźnie pokazywała nurt projektowy, gdzie nacisk kładzie się na materiały i sposób wytwarzania, a także wpływ na środowisko całego cyklu życia produktu.

Co skłoniło Cię do wzięcia udziału w konkursie?
Muszę przyznać, że od rozpoczęcia studiów na kierunku projektowym obserwowałam konkurs make me! i jego laureatów. Zwycięzcy często mieli wpływ na moje własne zainteresowania czy nawet wytyczali mi drogi rozwoju jako studentce wzornictwa. Takim laureatem była np. Marlene Huissoud, która współtworzy z np pszczołami. Jej projekt “From Insects” nagrodzony w 2015 zainspirował mnie do bliskiej pracy z procesami biologicznymi. Po skończeniu pracy licencjackiej, która jest podsumowaniem moich zainteresowań bio fabrykacją, udział w konkursie był oczywistością. Mam nadzieje, że projekt SCOBY: rosnące opakowanie również stanie się inspiracją dla kolejnych laureatów Make Me.

Czy po udziale w konkursie make me! pracujesz nad jakimś nowym projektem?
Przy okazji rozwoju opakowań SCOBY poznaje wiele materiałów z kategorii domowo-kompostowalnych i szybko-odnawialnych. Podejrzewam, że materiały przyszłości będą produkowane lokalnie z odpadów, czy surowców lokalnie rosnących, co może zmienić cały proces dystrybucji. Obecnie pracuje nad projektem, który skupia się na skróceniu łańcucha produkcji i jest próba odpowiedzi na pytanie - “Jak będzie wyglądała IKEA, jeśli rzeczy będą rosnąć? - może pracownicy sklepu zaczną słyszeć pytania jak “ Przepraszam, czy znajdę gdzieś bardziej dojrzałą lampę?”

www.makegrowlab.com